«Ένα απόγευμα με την Γιασμίνα Ρεζά» από την Ελένη Αντωνιάδου

Posted: Νοέμβριος 1, 2012 in Book

 

Ένα απόγευμα με την Γιασμίνα Ρεζά

«La route du Bonheur est peut-etre la route de l’ oubli».[1]

 

Βήμα νευρικό, αναπνοή κομμένη ˙ για άλλη μια φορά έχω καθυστερήσει. Όμως με το που μπαίνω στο μέγαρο της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών οι κτύποι της καρδιάς μου καταλαγιάζουν. Η απαλή φωνή της Γιασμίνας Ρεζά, με την ακαταμάχητη γαλλική προφορά, με εισάγει αυτομάτως στα άδυτα της λογοτεχνίας… Μιλά ανεπιτήδευτα εκφράζοντας τα εσώτερα ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης. Αυτό εξάλλου δεν διακρίνει τον αληθινό συγγραφέα από τον πολυρρήμονα γραφιά;

Για το βιβλίο…

«Γιατί είναι τόσο ανεπαρκής η ζωή ; Γιατί είναι ανεπαρκής. Αλλιώς δεν θα καταφεύγαμε στα βιβλία. Μέσω αυτών γευόμαστε έντονες συγκινήσεις και νιώθουμε πραγματικά ζωντανοί». Συνεχίζει να απαντά στις ερωτήσεις του δημοσιογράφου Γιώργου Αρχιμανδρίτη, αλλά πλέον η στιχομυθία αντηχεί στα αυτιά μου όπως οι χαλαρές συζητήσεις που ακούς σε ένα τυπικό café στο Saint Germain… Πράγματι σε «στεγνές συναισθημάτων» περιόδους, τα βιβλία λειτουργούν ως το νερό που μπορεί να με συντηρήσει στην ζωή. Όταν πάλι ο έρωτας, η επιτυχία και η ευτυχία με γεμίζουν, είναι αδύνατον να συγκεντρωθώ στην ανάγνωση. Η κάθε λέξη γλιστρά σκανταλιάρικα, σφαλίζοντάς μου την είσοδο στον κόσμο του συγγραφέα. Στο σημείο αυτό η συγγραφέας αναφέρεται στον επίλογο του θεατρικού έργου «Θείος Βάνιας», του αγαπημένου της Άντον Τσέχωφ: «…πρέπει να ζήσουμε. Εμείς θα ζήσουμε». Η ζωή πολλές φορές μπορεί να φαντάζει άνοστη, ενδεής ενδιαφέροντων γεγονότων ˙ τότε ο άνθρωπος, εφόσον «πρέπει να ζήσει», εφευρίσκει ποικίλες φόρμουλες: θέτει στόχους, παρασύρεται σε πάθη, ασχολείται με την πολιτική, επιλέγει να παίξει κάποιο ρόλο για να καλύψει το μάταιο της ύπαρξης. Για την Γιασμίνα Ροζέ η φόρμουλα αυτή είναι να συγγράφει, να συμμετέχει στην δημιουργία θεατρικών και κινηματογραφικών έργων, να διαβάζει Σαίξπηρ, Μπόρχες, Καβάφη…

 

Για την πολιτική…

Όταν ο δημοσιογράφος την ρωτά για το έργο της «Αυγή, βράδυ ή νύχτα», το οποίο συνέταξε ακολουθώντας κατά πόδας τον Νικολά Σαρκοζί κατά την διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας, εκείνη αποκρίνεται ότι οι συγγραφείς είναι πιο δυνατοί από τους πολιτικούς. Οι πρώτοι μένουν αθάνατοι διότι δημιουργούν μία ύπαρξη, γεννούν ήρωες που ζουν αιώνια και επηρεάζουν τις μάζες στο διηνεκές. Ενώ οι πολιτικοί καθορίζουν το φθαρτό και προσωρινό παρόν. Αυτό που τής προκάλεσε εντύπωση καθώς παρακολουθούσε τον γάλλο Πρωθυπουργό, είναι ότι η πολιτική δεν αποτελεί την Ιθάκη για τους εμπλεκόμενους, αλλά ένα ναρκωτικό που τούς κρατά συνέχεια σε υπερδιέγερση. Μία ακόμα φόρμουλα για να αισθανθεί κάποιος ζωντανός.

 

 

 

Η αποστασιοποίηση

Η Ρεζά προτιμά όταν γράφει να διατηρεί μία αποστασιοποιημένη στάση. Θεωρεί ότι ο άνθρωπος δεν είναι ποτέ απόλυτα δίκαιος ή απόλυτα άδικος. Γι’ αυτόν τον λόγο σκύβει από πάνω του με μία ουδέτερη, ανθρωπιστική ματιά και καταγράφει τους χαρακτήρες της με κατανόηση. Στο έργο της «Ο Θεός της σφαγής» («Carnage», το οποίο κινηματογραφήθηκε από τον Ρομάν Πολάνσκι το 2006) θίγει το θέμα των ανήλικων που ασκούν βία στους συνομηλίκους τους. Τα παιδιά δεν εμφανίζονται ως άγγελοι μόνο και μόνο επειδή ανήκουν στην τρυφερή ηλικία. Επιπλέον τονίζεται ότι η κάθε μεριά, όχι μόνο του θύματος αλλά και του θύτη, έχει τα ελαφρυντικά της. Αντιστοίχως η συγγραφέας δεν ανάγει το άτομο σε ήρωα ή εγκληματία, καταδεικνύοντας ότι η ανθρώπινη φύση είναι αδύναμη και ευάλωτη.

 

Για την Τέχνη…

Στο ερώτημα αν η Τέχνη είναι η αναζήτηση του άλλου απαντά ότι οποιοδήποτε πιστεύω που μας κάνει να αποφύγουμε την μοναξιά είναι μια πλάνη. Ο λόγος; «Πάντα είσαι μόνος με τον εαυτό σου».  Στριφογυρίζω ανήσυχη στο κάθισμά μου: από πού αντλεί αυτή την δύναμη ώστε να αποδέχεται τις πιο σκληρές αλήθειες με πειθήνια ηρεμία; Η Γιασμίνα Ρεζά πιστεύει στο θείο, υπό την έννοια ότι εφόσον κάποιος μπορεί να προκαλεί την διανόηση μέσω της Τέχνης, δεν είναι όλα μάταια. «Όταν είδα σήμερα το πρωί τον Παρθενώνα συγκινήθηκα τόσο βαθιά ώστε πιστεύω ότι υπάρχει μία ανώτερη δύναμη στον κόσμο».

Η τελευταία ερώτηση με ξάφνιασε. Αφορούσε το δίλημμα «Ποιος έχει την τελευταία λέξη: η Ζωή ή η Τέχνη;». Μετά από μία δίωρη ομιλία που εξυμνούσε τις Τέχνες, η ομιλήτρια αποκρίθηκε χωρίς δισταγμό: η Ζωή έχει πάντα την τελευταία λέξη.

 

(Τα έργα της Γιασμίνας Ρεζά «Ο Θεός της σφαγής» και «Αυγή, βράδυ ή νύχτα» έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά και κυκλοφορούν από τις εκδόσεις «Εστία».)

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s